Điều đáng chú ý là sau một thời gian khá dài trái phiếu chính phủ (TPCP) bị các tổ chức nước ngoài bán tháo với giá rẻ thì xu hướng mua trở lại và mức lợi suất ngày càng giảm chứng tỏ các định chế tài chính đã tin tưởng hơn vào triển vọng ổn định vĩ mô của nền kinh tế.

Những tín hiệu vui

Phiên đấu thầu TPCP mới diễn ra cuối tuần qua - đúng ngày "toàn phát" 8/8/2008 - lại là một phiên đấu thầu đầy may mắn khi 100% số lượng TP kỳ hạn 2 năm được bán hết và 55 tỷ đồng TP kỳ hạn 5 năm trúng thầu đạt 10%. Đó được coi là kết quả đấu thầu TPCP khả quan nhất trong vòng 5 tháng vừa qua cùng với sự ấm lên của TTCK và những tin tức kinh tế vĩ mô đang có những dấu hiệu tốt dần lên.

Theo thông tin từ TTGDCK Hà Nội, tham dự đấu thầu loại TP kỳ hạn 2 năm có 6 thành viên với khối lượng dự thầu lên tới 1.270 tỷ đồng (gấp hơn 2 lần khối lượng gọi thầu). Lãi suất đăng ký cao nhất là 19%/năm, lãi suất đăng ký thấp nhất là 17%. Lãi suất trần được Bộ Tài chính đưa ra tại phiên đấu thầu là 17,5%/năm. Với TP kỳ hạn 5 năm có tới 13 thành viên tham gia đấu thấu với tổng khối lượng dự thầu là 1.465 tỷ đồng (gấp gần 3 lần khối lượng gọi thầu). Lãi suất đăng ký cao nhất là 19%/năm, thấp nhất là 15%/năm. Lãi suất trần được Bộ Tài chính áp dụng là 16%/năm.

Mặc dù khối lượng TP 5 năm không bán hết nhưng vẫn là một tín hiệu rất lạc quan khi một thời gian khá dài trước đó, các TP ngắn hạn rất ế ẩm qua những đợt đấu thầu. Kết quả đấu thầu thành công ngày 8/8 đã chiếm tỷ trọng lớn nâng tổng vốn huy động từ đầu năm đến nay với TP kỳ hạn 2 năm lên 1.202 tỷ đồng so với tổng giá trị gọi thầu 1.700 tỷ đồng, với kỳ hạn 5 năm là 705 tỷ đồng/2.200 tỷ đồng.

Sự lạc quan cũng thể hiện ở mức lãi suất cao nhất được các thành viên đòi hỏi. Với TP 5 năm, trong lần đấu thầu gần nhất 31/7, mức lãi suất đòi hỏi cao nhất lên tới 22% trong khi lần này chỉ còn 19%. Mức lãi suất được đòi hỏi phản ánh đánh giá của các tổ chức đối với xu hướng sắp tới của lãi suất cơ bản cũng như triển vọng lạc quan của nền kinh tế. Như trong giai đoạn tháng 6/2008, mức lãi suất TP 2 năm và 5 năm liên tục tăng cao, có lúc lên mức 21,3% và 20,5%, cao hơn nhiều so với lãi suất TP 10 năm.

Đây là đặc điểm "ngược" của giao dịch TP tại VN, mức lãi suất giao dịch và trúng thầu với TPCP kỳ hạn ngắn (2,3 năm) cao hơn lãi suất giao dịch của TPCP dài hạn do mức lợi tức yêu cầu của NĐT mua TP dài hạn thường phải tính cả những biến động về kinh tế, lãi suất và lạm phát trong dài hạn, tức là mức độ rủi ro sẽ cao hơn.

Vĩ mô đang ổn định

Sự đảo ngược đó đang được điều chỉnh với mức lãi suất TP ngắn hạn giảm mạnh. Theo thông tin giao dịch TP của CTCK NH Á Châu, ngày 11/8, lãi suất TP kỳ hạn 2 năm chỉ còn 17,83% và TP 5 năm chỉ còn 17,11%. Đây là sự sụt giảm khá mạnh so với thời điểm đầu tháng 8 khi lãi suất hai loại TP ngắn hạn này tương ứng 18,81% và 18,08%. Diễn biến gần đây của thị trường TP thứ cấp đã bắt đầu có những biến chuyển tích cực.

Cách đây 2 tháng, TP bị bán ồ ạt với mức giá giảm sâu do lợi suất yêu cầu của NĐT tăng lên trước biến động có chiều hướng tăng lên của lạm phát, lãi suất, tỷ giá và khủng hoảng trên thị trường tài chính tiền tệ. Lượng bán ròng của khối ngoại tăng mạnh gây nên những lo ngại về làn sóng rút vốn của NĐT nước ngoài. Những phiên giao dịch đầu tháng 8, khối ngoại mặc dù vẫn bán ra nhưng đã tăng cường mua vào, đặc biệt với những TP kỳ hạn ngắn làm cho giá trị giao dịch TPCP gia tăng và sôi động trở lại. Thống kê từ TTGDCK Hà Nội cho thấy giá trị bán ròng trung bình của 8 phiên đầu tháng 8 từ tổ chức nước ngoài chỉ còn 108,27 tỷ đồng/phiên, trong khi mức bán ròng trung bình từ giữa tháng 6 đến hết tháng 7 là 245,46 tỷ đồng/phiên.

Từ đầu tháng 8 đến nay, lãi suất TP giao dịch có xu hướng giảm dần ở tất cả mọi kỳ hạn của TP (tức là giá TP tăng), giảm mạnh nhất với những TP ngắn hạn có thời gian đáo hạn ngắn. Dễ dàng thấy diễn biến lãi suất giao dịch TPCP khá phù hợp với những diến biến trên thị trường tiền tệ và các yếu tố kinh tế vĩ mô nửa cuối tháng 7 và đầu tháng 8. Gần đây, mức lãi suất cho vay và huy động của đa số các NH đều giảm nhẹ, chỉ số CPI tháng 7 giảm mạnh, lạm phát dự tính sẽ được duy trì trong mức dự báo (25%), giá vàng và USD trượt về mốc của thời điểm đầu năm 2008, giá dầu thế giới xuống quanh mức 113USD... Tất cả các yếu tố đó được đánh giá do các chính sách vĩ mô bắt đầu có tác dụng, dù không sớm như mong đợi.

Cả thị trường TP sơ cấp và thứ cấp thời gian qua đều chịu tác động của tâm lý bi quan trên thị trường vốn và thị trường tiền tệ và diễn biến xấu của các yếu tố vĩ mô trong nền kinh tế VN và thế giới. Thị trường TPCP rất nhạy cảm với cách chính sách tài chính, kinh tế của Chính phủ và là tấm gương phản ánh kỳ vọng về kinh tế vĩ mô nên các chuyển biến này cho thấy những bi quan nhất về khó khăn của nền kinh tế đã qua đi